Patron

wtorek, 13 listopada 2012 01:38

Tadeusz Bonawentura Kociuszko herbu Roch III (ur. 4 lutego 1746 w Mereczowszczynie, zm. 15 padziernika 1817 w Solurze) ? genera polski i amerykaski, inynier fortyfikator, bra udzia w wojnie o niepodlego USA, wznieci antyrosyjskie powstanie w Polsce, Najwyszy Naczelnik Siy Zbrojnej Narodowej w insurekcji 1794.

Tadeusz Kociuszko urodzi si 4 lutego 1746 roku w Mereczowszczynie na Polesiu jako czwarte dziecko miecznika brzeskiego Ludwika Tadeusza, pukownika regimentu buawy polnej litewskiej i Tekli z Ratomskich. Rd Kociuszkw wywodzi si od dworzanina krla Zygmunta I, Konstantego, zwanego zdrobniale Kostiuszko. Tene za nieznane bliej zasugi otrzyma w 1509 r. na wasno majtek Siechnowicze, ktry sta si gniazdem rodowym Kociuszkw.[1]
W 1755 r. Tadeusz razem z starszym bratem Jzefem rozpoczli nauk w Kolegium Pijarw w Lubieszowie. W 1760 r. wrcili obaj do domu, ze wzgldu na kopoty rodzinne. Poniewa dziedzicem niewielkiego rodzinnego majtku mia by Jzef, Tadeusz wybra karier wojskowego.

W 1765 roku z inicjatywy Stanisawa Augusta Poniatowskiego powstaa Szkoa Rycerska. Miaa ona przygotowa kadr oficerw, ludzi wiatych, postpowych i dobrych obywateli. Dziki wsparciu Czartoryskich Kociuszko wstpi 18 grudnia 1765 do Korpusu Kadetw Szkoy Rycerskiej, gdzie wyrnia si spord innych. Studiowa tam histori Polski i histori powszechn, filozofi, acin, jzyk polski, francuski i niemiecki oraz prawo, ekonomi, arytmetyk, geometri i miernictwo. W 1766 wyrni sie na egzaminie tygodniowym z geometrii. Pobiera specjalny kurs inynierski dla wyrniajcych si suchaczy. Pozosta w Szkole Rycerskiej jako instruktor podbrygadier w stopniu chorego. Szko ukoczy w stopniu kapitana. Kociuszko razem z Jzefem Orowskim, koleg ze szkoy rycerskiej, wyjecha dziki wsparciu Adama Kazimierza Czartoryskiego jako krlewski stypendysta do Parya (Francja). W Paryu studiowali w Akademii Malarstwa i Rzeby. Po jakim czasie Kociuszko zda sobie spraw z tego, e kariera malarza niezupenie mu odpowiada. Chcia wzbogaci swoj wiedz inynieryjn. Nie mg jednak myle o wstpieniu do jednej z paryskich szk wojskowych, gdy by cudzoziemcem i nie mia do pienidzy. Uczy si wic sam i chodzi na prywatne wykady profesorw ze szk wojskowych. Picioletni pobyt Kociuszki we Francji, ktra bya w przededniu rewolucji, wywar powany wpyw na jego przekonania polityczne i spoeczne. W lipcu 1784 r. poegnawszy si z przyjacimi, wrci do Polski (12 sierpnia 1784). Sytuacja w kraju bya bardzo za. Po raz kolejny powrci wic Kociuszko do rodzinnych Siechnowicz, gdzie spdzi mia teraz bez maa pi lat. Na szczcie, jego cz majtku, administrowana przez ten czas przez szwagra Estko, nie bya zaduona, a nawet przynosia niewielki dochd. Mimo skromnych dochodw, z trudem wystarczajcych na niezbdne wydatki, Kociuszko ograniczy paszczyzn chopom siechnowickim. Odtd mieli odpracowywa tylko dwa dni w tygodniu. Kobiety zwolnione zostay od pracy zupenie. Taka decyzja, zgodna z pogldami generaa, nie moga znale uznania u okolicznej szlachty.

Kociuszko bardzo interesowa si wydarzeniami w kraju. Coraz wiksz rol w yciu politycznym Polski odgrywaa grupa dziaaczy, widzcych konieczno przeprowadzenia reform. Radykalna staa si te postawa czci, nastrojonej patriotycznie, szlachty. Znakomici pisarze polityczni, tacy jak Stanisaw Staszic i Hugo Kotaj wystpowali za wzmocnieniem wadzy centralnej, za przyznaniem wikszych praw mieszczastwu i chopom. Obradujcy w latach 1788-1792 Sejm zwany Wielkim lub Czteroletnim podj dzieo naprawy Rzeczypospolitej. Jedna z pierwszych jego uchwa podnosia liczb wojska do 100 tysicy. Powstaa dla Kociuszki szansa kariery wojskowej w armii Rzeczypospolitej. 12 padziernika 1789 otrzyma podpisan przez krla nominacj na generaa majora wojsk koronnych. Uzyskanie upragnionego patentu miao te przynie kres trapicym go od kilku lat kopotom finansowym, otrzymywa teraz wysok pensj dwunastu tysicy zotych rocznie. Denia Polakw do wzmocnienia ojczyzny wywoay niepokj Rosji oraz Prus, a take czci rodzimej magnaterii zwizanej z obcymi mocarstwami. Ju w kwietniu 1792 spiskowcy magnaccy, Szczsny Potocki, Seweryn Rzewuski i Franciszek Ksawery Branicki przygotowali akt konfederacji, znoszcej postanowienia Konstytucji 3 maja. Gwarantem przywrcenia dawnych praw miaa by caryca Katarzyna II. Akt konfederacji ogoszony zosta 14 maja, w pogranicznej miejscowoci Targowica, a w kilka dni pniej armia rosyjska, na prob targowiczan, przekroczya granice Rzeczypospolitej. Od kilku ju miesicy trway w Polsce przygotowania do spodziewanej interwencji. Kociuszko bra w nich aktywny udzia, dokonujc inspekcji i manewrw podlegych sobie wojsk, obejmujc przy tym dowdztwo dywizji pod nieobecno ksicia Jzefa Poniatowskiego. Na pocztku maja 1792 r. dokonana zostaa reorganizacja wojsk polskich. Wodzem armii koronnej, liczcej okoo 17 tysicy onierzy, krl mianowa ksicia Jzefa Poniatowskiego. Dowdc jednej z trzech dywizji, tworzcych armi koronn, zosta Tadeusz Kociuszko. 18 maja wojska rosyjskie (w sile okoo 100 tysicy onierzy) wkroczyy na terytorium Rzeczypospolitej, rozpocza si wojna polsko-rosyjska 1792. Armia litewska, wskutek zdrady dowdcy ks. Ludwika Wirtemberskiego, nie stawia najedcom prawie adnego oporu. Rwnie armia koronna nie dysponowaa wystarczajcymi siami dla powstrzymania korpusu wkraczajcego na Ukrain. Udao si jej tylko wycofa bez wikszych strat na lini Bugu. W trakcie odwrotu, doszo 18 czerwca do zwyciskiej bitwy pod Zielecami. Wprawdzie nie miaa ona wikszego znaczenia dla przebiegu dalszych dziaa, wykazaa jednak moliwo skutecznej walki z wrogiem. Dla uczczenia tego zwycistwa ustanowiony zosta przez krla Order Virtuti Militari. Na pierwszej licie odznaczonych widnieje, midzy innymi, nazwisko generaa majora Tadeusza Kociuszki. Kociuszko odznaczy si w bitwach pod Wodzimierzem (7 lipca), pod Dubienk (18 lipca 1792) i Zielecami, za co otrzyma order Virtuti Militari. Po walkach na linii Bugu, w ktrych odparto okoo trzykrotnie silniejsze wojska rosyjskie, uksztatowaa si opinia o wysokich umiejtnociach dowdczych Kociuszki, czego wyrazem bya nominacja na generaa lejtnanta podpisana 1 sierpnia 1792 r. Zanim nominacja ta dotara do obozu pod Sieciechowem, gdzie rozlokowaa si armia koronna, jak grom spada na wszystkich wiadomo o przystpieniu krla do konfederacji targowickiej i polecenie wstrzymania wszelkich dziaa przeciwko wojskom rosyjskim. Wikszo dziaaczy politycznych szykowaa si do opuszczenia kraju, wyjedajc gwnie do Saksonii, tam bowiem w Lipsku i Drenie powstawa orodek emigracyjny przeciwnikw konfederacji targowickiej. Kociuszko coraz czciej take myla o wyjedzie. 26 sierpnia Narodowe Zgromadzenie Prawodawcze rewolucyjnej Francji nadao mu zaszczytny tytu Obywatela Francji [3]. Byo to wyrazem uznania dla jego dziaalnoci i walki o ideay wolnoci. W licie adresowanym do ksinej Czartoryskiej, w padzierniku 1792 r. informowa, e wkrtce wyjeda do Lipska. Przebywali ju tam Ignacy Potocki i Hugo Kotaj, kierujcy sprzysieniem przeciwnikw targowicy i przygotowujcy powstanie przeciwko zaborcom. Wiosn 1793 r. powsta drugi orodek spiskowy, skupiajcy dziaalno wczeniejszych niewielkich organizacji, tym razem ju w kraju. Na jego czele stanli Ignacy Dziayski, Karol Prozor i inni. Utrzymywa on cise kontakty z orodkiem emigracyjnym. W Lipsku Kociuszko mieszka tylko przez dwa tygodnie, udajc si nastpnie do Parya. Stara si tam o uzyskanie pomocy Francji dla planowanego powstania, ale konkretnych zobowiza nie uzyska. Rozwj wydarze w kraju zdawa si sprzyja mglicie jeszcze zarysowanej koncepcji wywoania insurekcji. 13 stycznia 1793 r. Prusy podpisay z Rosj porozumienie w sprawie drugiego rozbioru Polski. Zwoany 17 czerwca sejm grodzieski, z pewnymi oporami, ratyfikowa ukady rozbiorowe z dwoma pastwami zaborczymi. Polska staa si krajem o powierzchni niewiele przekraczajcej 200 tysicy kilometrw kwadratowych, z liczb ludnoci okoo 4 milionw. Gospodarka i spoeczestwo byy zrujnowane ekonomicznie i moralnie. Takiego zakoczenia nie przewidywali nawet najzagorzalsi zwolennicy konfederacji targowickiej. Wikszo obywateli zrozumiaa prawdziwe zamiary zaborcw, a to stwarzao sprzyjajcy klimat do podjcia walki zbrojnej o niepodlego. Po powrocie z Parya do Drezna w czerwcu 1793 r. Kociuszko opracowa koncepcj organizacji powstania narodowego. W formie instrukcji trafia ona do kraju, gdy tu miay by przeprowadzone odpowiednie przygotowania. Krajowy orodek sprzysienia mia nieco odmienny plan dziaania. Przedstawiony on zosta Kociuszce we wrzeniu 1793 r. w Podgrzu koo Krakowa. Genera stwierdzi, i przygotowania s sabo zaawansowane, a warunki wybuchu powstania jeszcze niezbyt sprzyjajce i odroczy jego rozpoczcie na czas bliej nie okrelony. Tymczasem sytuacja w kraju rozwijaa si w niepomylnym kierunku. Zapada, wymuszona na Radzie Nieustajcej, decyzja o znacznej redukcji wojska polskiego. W pierwszych dniach marca rosyjskie wadze okupacyjne wpady na trop warszawskiej organizacji spiskowej. Kolejni emisariusze z kraju przenosili do Lipska naglce wezwania. W tej sytuacji Kociuszko zdecydowa si na rozpoczcie insurekcji mimo niewykonania jego instrukcji. Prawdopodobnie 15 marca wyruszy z Drezna do Krakowa.

 
free pokerfree poker

najnowsza galeria

Co oferuje I LO? - kliknij

Panteon LO

Damian M. - kliknij!

LICZNIK ODWIEDZIN

Kopiowanie zawartości serwisu lub jej części bez pisemnej/e-mailowej zgody właścicieli serwisu jest zabronione..